MIA STOP HD Dieta w hemodializie.

Dieta w hemodializie jest dietą wysokobiałkową, ze znacznym ograniczeniem podaży płynów.

Według prezentacji dzienne zapotrzebowanie na białko wynosi 1,0–1,4 g na kg należnej masy ciała (15–25% wszystkich kalorii). Jeśli wskaźnik masy ciała (BMI) mieści się w normie, rzeczywistą masę uznaje się za należną.

Aby białko z pożywienia było wykorzystane w całości, konieczna jest odpowiednia kaloryczność diety. To wartości z prezentacji, nie indywidualne zalecenie — ilość białka ustala się indywidualnie.

Co najmniej 50% spożywanego białka powinno pochodzić z białka o wysokiej wartości biologicznej. Najlepsze źródła to produkty zwierzęce: mleko i jego przetwory, mięso, drób, ryby oraz białka jaj.

• mięso drobiowe
• chude porcje mięsa wołowego i wieprzowego (np. polędwica)
• chude ryby (dorsz, pstrąg, morszczuk) oraz tłuste (łosoś, tuńczyk, makrela, śledź)
• jajka (z ograniczeniem jedzenia żółtek będących źródłem fosforu)
• chude mleka 1,5–2% i mleczne napoje fermentowane: jogurty naturalne, maślanki, kefiry, mleko zsiadłe

Białko roślinne powinno stanowić uzupełnienie diety. Nie rezygnuj ze źródeł białka roślinnego — większe spożycie warzyw i owoców uzupełnia zawartość soli mineralnych, witamin, a także błonnika pokarmowego.

Białko występuje w produktach roślinnych, a także w produktach zbożowych.

Część roślinnych źródeł białka (np. nasiona roślin strączkowych) jest jednocześnie bogata w potas i fosfor — zob. przewodniki poniżej.

Produkty najlepiej porównywać w tych samych jednostkach — najwygodniej w przeliczeniu na 100 g produktu.

Porównanie zawartości białka w produktach (np. w jogurcie naturalnym i wegańskim) można sprawdzić w serwisie ilewazy.pl.

Wybierając lub porównując produkty żywnościowe, zawsze zwracaj uwagę na ilość i porcję.

Wartość białka, fosforu, sodu i potasu zależy od wielkości porcji. Kiedy spożywamy większą porcję, produkty o niskiej zawartości mogą stać się produktami o wysokiej zawartości białka, sodu, potasu czy fosforu.

Aby sprawdzić, ile białka jest w potrawie, najlepiej skorzystać z aplikacji lub stron internetowych, np. ilewazy.pl.

Na stronie można znaleźć składy produktów, przeliczniki miar i porównania produktów. Wartości odczytane z serwisu pacjent wpisuje samodzielnie — strona MIA STOP HD ich nie pobiera.

Utrzymanie prawidłowego poziomu potasu we krwi jest jednym z najważniejszych elementów diety u pacjentów dializowanych.

Ograniczenie potasu w diecie jest kwestią indywidualną i zależy od sytuacji pacjenta oraz wyników badań. Potrzeba ograniczenia dotyczy zwłaszcza osób z wysokim stężeniem potasu we krwi (hiperkaliemią).

Potas występuje w większości produktów spożywczych, w tym w wielu warzywach i owocach. Szczególnie bogate w potas są m.in.:

• produkty zbożowe: kasza gryczana, ryż brązowy, chleb pełnoziarnisty i razowy, płatki (jęczmienne, owsiane, żytnie, pszenne)
• warzywa: m.in. bakłażan, bób, brokuły, brukselka, burak, dynia, groszek zielony, pomidor, seler, szparagi, ziemniaki, koncentrat pomidorowy, grzyby, suszone, strączkowe
• owoce: awokado, banany, grejpfrut, melon, morele, kiwi, winogrona, porzeczki, owoce suszone
• wyroby cukiernicze i orzechy: kakao, czekolada, rodzynki, orzechy, migdały, mak, sezam, pestki dyni, nasiona słonecznika
• napoje: soki owocowe i warzywne, woda mineralna o wysokiej zawartości potasu

Aby ograniczyć ilość potasu, trzeba wybierać produkty o niższej jego zawartości. Poniżej przykłady z prezentacji.

Nie rezygnuj ze spożywania warzyw i owoców, ale wybieraj te o niższej zawartości potasu.

Zawartość potasu w warzywach można zmniejszyć odpowiednim przygotowaniem potraw. Metoda podwójnego gotowania:

• warzywa obrać, pokroić i zalać wodą
• wodę odlać po 1 godzinie, warzywa opłukać
• warzywa zalać świeżą wodą i zagotować
• wodę odlać, warzywa wypłukać i zagotować ponownie

Według prezentacji straty potasu wynoszą wtedy 30–60%.

Podaż płynów powinna być kontrolowana. Przyrost masy ciała pomiędzy dializami nie powinien przekraczać 4,0–4,5% ze względu na wzrost ciśnienia tętniczego i uszkodzenie mięśnia sercowego.

W prezentacji podano, że zaleca się 700 ml na dobę plus objętość płynów równą diurezie z dnia poprzedniego.

To wartość z prezentacji, a nie jedna odpowiednia dla wszystkich osób dializowanych. Ilość płynów ustala się indywidualnie — omów ją z lekarzem lub zespołem dializ. Strona nie oblicza limitu płynów.

Woda występuje także w produktach spożywczych: w 100 g mięsa jest 75 g wody, w 100 g ugotowanego makaronu 100 g, a w 150 g owoców 125 g wody.

Pamiętaj o wodzie w żywności.

Zalecane płyny

• woda mineralna (niskozmineralizowana, niskosodowa)
• słaba herbata czarna lub zielona, herbaty owocowe
• ewentualnie kompoty niskosłodzone

W ograniczonym zakresie

• soki owocowe i warzywne (ale nie przy podwyższonym poziomie potasu i przy cukrzycy)
• mleko i napoje mleczne (w niedużych ilościach ze względu na zawartość fosforu)

Należy całkowicie wykluczyć napoje i wody smakowe ze względu na konserwanty (sorbinian potasu, kwas fosforowy, benzoesan sodu) oraz sztuczne barwniki.

Woda niskosodowa to woda, która zawiera mniej niż 10 mg sodu (Na) w 1 litrze.

Na etykiecie wody mineralnej sprawdź zawartość sodu (Na) w mg na litr.

• ogranicz słodkie potrawy i produkty
• unikaj potraw z wysoką zawartością soli
• stymuluj produkcję śliny: ssanie cukierka, żucie gumy lub zamrożonego plasterka cytryny
• płucz jamę ustną wodą bez połykania
• ssanie kostki lodu lepiej gasi pragnienie niż picie wody
• używaj małych naczyń do picia
• kontroluj na bieżąco — codziennie masę ciała
• pamiętaj o wodzie w żywności

Szklanka służy do orientacyjnego odmierzania napojów i innych płynów.

Podana pojemność jest orientacyjna — rzeczywista zależy od konkretnego naczynia. Mililitry opisują objętość, a nie masę produktu.

Kubek może służyć do orientacyjnego odmierzania napojów, np. herbaty, oraz zup i innych płynów.

Podana pojemność jest orientacyjna — rzeczywista zależy od konkretnego naczynia. Mililitry opisują objętość, a nie masę produktu.

Filiżanka może służyć do orientacyjnego odmierzania napojów i innych płynów. Rzeczywista pojemność zależy od konkretnego naczynia.

Podana pojemność jest orientacyjna — rzeczywista zależy od konkretnego naczynia. Mililitry opisują objętość, a nie masę produktu.

Łyżka służy do orientacyjnego odmierzania mniejszych ilości płynów i produktów sypkich.

Podana pojemność jest orientacyjna — rzeczywista zależy od konkretnego naczynia. Mililitry opisują objętość, a nie masę produktu.

Łyżeczka służy do orientacyjnego odmierzania najmniejszych ilości płynów i produktów sypkich.

Podana pojemność jest orientacyjna — rzeczywista zależy od konkretnego naczynia. Mililitry opisują objętość, a nie masę produktu.